Shqipëria sipas narracionit banal të Edi Ramës

Foto kredit: ERTV

Koment nga: Kristi Pinderi

Familjet e ndërtojnë identitetin e tyre përmes rrëfimit. Për shembull, një të dielë në mëngjes, gjyshja mund të fillojë të tregojë për të disatën herë sesi gjatë 40 viteve të fundit ajo është ngritur e para, që në 5 të mëngjesit për të përgatitur mëngjesin, në mënyrë që gjithë të tjerët të gjenin çdo gjë gati e të fillonin ditën të qetë. 

Pastaj, mund të ndërhyjë gjyshi, për të sqaruar se si në fillim të viteve 90, shkonte me djemtë çdo sezon vere për të punuar në emigracion. 

Familjet e përdorin narracionin jo vetëm për të kujtuar, për të artikuluar apo për të afirmuar historinë, jo vetëm për t’iu përgjigjur pyetjeve të tilla si “nga kemi ardhur”, “kush jemi”, “çfarë përfaqësojmë”. E përdorin të rrëfyerit jo vetëm për të ushqyer kohezionin mes pjesëtarëve, e jo vetëm për të fuqizuar ndjesinë e përbashkësisë, por mbi të gjitha për të transmetuar vlera. Në rastin më lart, vlera që gjyshërit po transmetojnë te nipërit e mbesat është respekti për punën. 

Në këtë mënyrë gjuha ndërton identitetin e familjes dhe ajo transmetohet brez pas brezi. Familja, thonë studiuesit e psikologjisë së familjes, është një sistem i ngritur përmes narracionit e komunikimit edhe jeton nën një lëkurë të përbashkët emocionale. Si të thuash, ndjejmë njësoj kur jemi pjesë e një familje, pavarësisht se jemi individë të ndryshëm.

Njëkohësisht gjuha është tregues i identitetit familjar: më thoni si flisni, edhe për çfarë flisni, t’ju them cilët jeni. 

Tani përfytyroni sikur Shqipëria është një familje e madhe. Kreu i familjes, nis befas te rrëfejë një tregim që synon ta minimizojë sensin kritik të pjesëtarevë të vet. Përdor iniciale të togfjalëshave banalë, si për shembull KÇK. 

Duke e varfëruar narracionin kombëtar me koncepte të tilla tipike për pijanecët kur vrasin kohën në qebaptoret e lagjeve, ai është duke formësuar një identitet të ri. Kjo është historia jonë, është duke thënë, dhe unë jam i vetmi udhëheqës që mund t’ju nxjerr nga ky banalitet, pavarësisht se e ka shpikur ai vetë këtë gjendje të mjerë! 

“Kush tjetër, në mos unë?”, vazhdon të thotë, “Luli? Apo Mona?!” 

Eliminimi i historisë së përbashkët dhe zëvendësimi i saj me episode që as na peërfaqësojnë, e as na përkufizojnë, bëhet me qëllimin e vetëm për të zhdukur te ne qytetarët, aftësinë për të kujtuar ku kemi qenë, e për të harruar mbi të gjitha çfarë kemi humbur!

Ajo që kemi humbur është narracioni që na ka ushqyer shpresën, e cila ka qenë në themel të identitetit tonë si familje shqiptare. Që do të thotë se bashkë me shpresën, humbasim çdo ditë edhe identitetin, të cilin po e zëvendësojmë me KÇK, apo me OFL.