*This article is part of the interviews conducted with LGBT activists from the Balkan region
Kristi Pinderi is an avid LGBT activist from Albania, currently settled in Canada. He established the organization “Pro-LGBT” in Albania. Jointly with Aleanca LGBT (previous Platform attendee), he opened the first ever shelter for LGBT people at risk.
*Ky artikull është pjesë e një cikli intervistash me aktivistë që kanë dhënë kontribut për kauzën LGBT në rajonin e Ballkanit.
Kristi Pinderi është një aktivist shqiptar për të drejtat e komunitetit LGBT dhe gazetar me rezidencë në Kanada. Ai është themelues i organizatës “Pro-LGBT” në Shqipëri. Në një artikull për “Dailyxtra”një media kanadeze, ai ka folur për situatën e vështirë në të cilën gjendet komuniteti LGBT në Shqipëri, dhe arsyet që e kanë detyruar të largohet drejt Kanadasë, së bashku me partnerin e tij,
Një përmbledhje të shkurtër të arritjeve që ju keni bërë në aktivizmin për çështjet LGBTI në Shqipëri.
Përmbledhtazi, kur ne nisëm aktivizmin në vitet 2000, kauza nuk ishte pjesë e diskursit publik. Tani është vënë në fokus të grupit dhe është pjesë e çdo progres raporti të BE, si dhe pjesë e diskutimeve mbi politikat sociale. Në fillmet tona ne ishim shumë të fshehur në aktivitetet që bënim kurse tani situata është krejt ndryshe: njerëzit e kanë më të lehtë të bëjnë “coming out”, aktivitete publike organizohen çdo vit, legjislacioni është përmirësuar ndjeshëm, partitë politike flasin për çështjet LGBT, si dhe kemi themeluar shërbime si streha, linja e këshillimit online të dedikuar ndaj komunitetit LGBT etj. E ndjej se kemi fuqizuar shumë njerëz. A nuk është e mrekullueshme?
Cilat kanë qenë arsyet qe ju kanë detyruar të largoheni nga vendi juaj?
Isha shumë i lodhur nga të qenurit në shënjestër të kërcënimeve dhe urrejtjes. Çdo mesazh kërcënues në përditshmërinë time ose në rrjetet sociale ishte një rikujtesë për mua dhe partnerin tim se ne po jetonim një jetë plot me rreziqe. E kuptova se nuk isha në gjendje ta mbroja partnerin tim, i cili nisi të kishte momentet e tij të debolesës. Nisa të kuptoj se nuk kisha më kontroll të plotë të jetës sime. Pas kaq vitesh të rrethuar nga urrejtja, e kuptova se nuk mund ta përballoja më.
Një ditë u ula përballë kompjuterit dhe po lexoja të gjitha mesazhet e tmerrshme që njerëzit më shkruanin, të nisur dhe nga deklarata homofobike e një politikani të mirënjohur. Isha i shokuar nga niveli i urrejtjes. Kjo urrejtje buronte nga të gjithë: nga një mësuese e mirë-shkolluar, inxhinier, ndesha mallkime nga nëna, baballarë, me të vërtetë që urrejtja nuk njihte limit.
Mamaja ime ishte larguar nga jeta dhe papritur frika ime u theksua teksa e gjeta veten duke jetuar vetëm në një apartament në periferi të Tiranës. Fatmirësisht një mik i yni na ftoi të jetonim në Kanada duke na udhëzuar për të gjithë hapat që duhet të ndërmerrnim. Më në fund pashë entuziasmin në sytë e partnerit tim.
Ende jam shumë i paqartë por e dij se nuk do të qëndroj larg Shqipërisë përgjithnjë. Për momentin jam i lumtur pasi po kujdesemi për veten dhe jetët tona.
A do të jepnit sërisht te njëjtin kontribut nëse do ju jepej mundësia?
Nuk do të ndryshoja asgjë dhe do ta bëja sërish. E vlerësoj aktivizmin si gjënë më të rëndësishme në jetën time.
Po në shtetin e ri ku jeni shpërngulur, a vijoni të merreni me aktivizëm?
Unë punoj për një organizatë jo-qeveritare në Vankuvër që ofron mbështetje dhe qera ekonomike për njerëzit që nuk mund ta paguajnë një qera në një qytet kaq të shtrenjtë sikurse Vankuvëri. Puna ime konsiston në mbështetjen emocionale në përditshmërinë e këtyre qira-marrësve. Partneri im punon për provincën e Surrey, një pjesë e rëndësishme e qytetit të Greater Vancouver. Gjithashtu bëj punë vullnetare për organizata lokale LGBT si dhe për një organizatë që punon për persona të infektuar me HIV.
Gjithashtu kam ofruar asistencën time për avokatët e emigracionit në Kanada duke përfaqësuar klientët LGBT nga Shqipëria. Në të njëjtën kohë jam në kontakt të vazhdueshëm me organizatat LGBT në Shqipëri, duke dhënë këshilla. Nëse çdo gjë ecën sipas planeve, do dëshiroja të shkoja në Universitet dhe të ndiqja program studimi për çështje të LGBT, pjesë e studimeve gjinore. Kam filluar të kuptoj se është shumë e rëndësishme që aktivizmi të kombinohet me aftësi dhe kompetenca të tjera.
/l.k/
Nëna e Jay-Z, Gloria Carter, u përshëndet me një duartrokitje të ndezur, ndërsa pranoi një çmim të veçantë në GLAAD Media Awards të vitit 2018 në Nju Jork.
Carter u nderua në ceremoninë e së shtunës për dokumentimin e procesit të saj të daljes hapur në “Smile”, një këngë nga albumi i vlerësuar i Jay-Z, i vitit 2017, “4:44.” Kënga, thotë ajo, “u bë realitet sepse unë i tregova tim biri se kush jam. Jo se njerëzit nuk e dinin.”
“Për mua, kjo ishte hera e parë që fola me dikë dhe i tregova se kush jam”, kujton ajo në fjalimin e saj. “Djali im qau dhe tha:” Duhet të ketë qenë e tmerrshme të jetosh në këtë mënyrë për kaq shumë kohë. “Jeta ime nuk ishte e tmerrshme. Unë zgjodha të mbroja familjen time nga injoranca. Isha e lumtur, por nuk isha e lirë.”
Carter ia kushtoi shumë nga fjalimi partneres së saj, e cila e ndihmoi atë të lirohej “nga të qëndruarit në hije”.
“Dashuria më dha kurajë që të marr pushtetin që lejova njerëzit e tjerë të kenë mbi jetën time, nga frika se mos zbulonin sekretin tim që nuk ishte me të vërtetë sekret. Dhe ja ku jam, “tha ajo. “Më duan, jam e respektuar, jam produktive dhe jam një qenie njerëzore që kam të drejtën të dashuroj atë që dashuroj. Pra, njerëz, buzëqeshni, jini të lirë.”
“Smile”, sigurisht, bëri bujë vitin e kaluar, pasi ishte hera e parë që Carter kishte folur publikisht për seksualitetin e saj.
“Mamaja kishte katër fëmijë, por ajo ishte lezbike. Duhet të pretendonte për kaq shumë kohë se është dramatike, “Jay-Z rapon në këngë. “Duhej të fshihej në dollap që të shërohej. Turpi nga shoqëria dhe dhimbja ishte shumë për tu duruar”.
Muajin e kaluar, reperi foli për “Smile” në një episod të “My Next Guest Needs No Introduction” të Netflix-it, duke i thënë hostit David Letterman që kishte shkuar në studio për ta regjistruar atë këngë, vetëm një ditë pasi nëna e tij doli hapur tek ai.
“Qava sepse isha shumë i lumtur për të që më në fund ishte e lirë,” tha Jay-Z në atë kohë./A.A.
For the seventh consecutive year, Aleanca LGBT and Pro LGBT invite you to the ride against homophobia and transphobia at Tirana Gay (P) Ride. LGBTI people, activists and allies of this community – those who think that everyone should have equal rights and are not afraid to raise their voice in public for these rights – will be pedaling this Sunday (on 13 of May) at 11:00 a.m, in Tirana. The ride will begin at the Palace of Congresses continuing towards Skanderbeg Square and then on the “Zogu i Pare” boulevard.
This year’s messages are #couragetolove, #proudtobeyourself and are an encouraging call to live freely and to be yourself, not just for LGBTI people but for anyone who feels stigmatized because it is perceived as “different” from the society.
According to Xheni Karaj, “no one should feel ashamed and discriminated because of love! It’s time to unite and say yes to love without distinction of gender, sexual orientation, ethnicity, race, religion.”
After the ride, Skanderbeg Square will be transformed as a concert scene against homophobia and transphobia by Bojken Lako, one of the public figures who is strong a supporter of the LGBTI community. He will perform to show that love belongs to all those who want to love and know how to love.
Të shtatin vit rresht Aleanca LGBT dhe Pro LGBT ju ftojnë të pedaloni kundër homofobisë dhe transfobisë në Tirana Gay (P)Ride. Personat LGBTI së bashku me aktivistë në mbrojtje të të drejtave LGBTI dhe aleatë të këtij komuniteti – ata që mendojnë se të gjithë duhet të kenë të drejta të barabarta dhe nuk kanë frikë të ngrenë zërin publikisht për këto të drejta – do të pedalojnë këtë të diel (në 13 Maj), ora 11:00. Pedalimi do të fillojë tek Pallati i Kongreseve duke vazhduar drejt Sheshit Skënderbej e më pas në bulevardin “Zogu i Parë”.
Mesazhet e këtij viti janë #kurajomedashuru, #krenarmeqenevetja dhe janë një thirrje inkurajimi për të jetuar të lirë dhe qenë vetja jo vetëm për personat e komunitetit LGBTI por për këdo që ndihet i stigmatizuar sepse perceptohet si i “ndryshëm” nga shoqëria.
Sipas Xheni Karaj, “askush nuk duhet të ndihet i turpëruar dhe diskriminuar sepse dashuron! Ka ardhur koha që të bashkohemi për t’i thënë PO dashurisë pa dallim gjinie, orientimi seksual, etnie, race, feje”.
Pas pedalimit me biçikleta, sheshi Skënderbej do të kthehet në një skenë koncerti kundër homofobisë dhe transfobisë nga Bojken Lako, një prej personazheve publik përkrahës për komunitetin LGBTI. Ai do të performojë për të treguar që dashuria i përket të tërëve atyre që dinë dhe duan të dashurojnë.
*Ky artikull është pjesë e një cikli intervistash me aktivistë që kanë dhënë kontribut për kauzën LGBT në rajonin e Ballkanit.
Myrvete Bajrami është një nga aktivistet më në zë për të drejtat LGBT në Kosovë. Në një intervistë për “Historia Ime” ajo rrëfen për aktivizmin e saj 10 vjeçar në Kosovë si dhe për shpërnguljen në Suedi për një edukim më të mirë.
Një vajzë e re sudaneze e cila qëlloi me thikë duke e vrarë bashkëshortin e saj, pasi ai e kishte përdhunuar, mund të dënohet me vdekje. Aktivistë në Sudan e më gjerë po mundohen ti shpëtojnë jetën.
Në 29 Prill, një gjykatës i qytetit të Omdurmanit, shpalli 19 vjeçaren Noura Hussein fajtore për vrasjen e të shoqit. Ajo u akuzua për vrasje me paramendim nën nenin 130 të Kodit Kriminal i cili ndëshkohet me vdekje. Verdikti final do të jepet me 10 Maj.
Prindërit e Hussein, të cilët jetojnë në El Gezira, në jug të Khartoum, e martuan në moshën 16 vjeçare me një kushëri të cilin ajo e refuzoi. Pasi firmosi kontratën martesore, ajo u arratis tek halla e saj në veri të Sudanit. Ajo qëndroi atje për 3 vite ndërsa i shoqi ndihmonte familjen financiarisht.
I ati e mashtroi duke bërë që ajo të kthehej tek i shoqi në El Abbasiya në Omdurman në fillim të vitit 2017. I shoqi donte menjëherë të konsumonte martesën, por ajo refuzoi. Pas 5 ditësh, me ndihmën e disa anëtarëve të famijes së tij të cilët po e mbanin që të mos lëvizte, i shoqi e përdhunoi, tha ajo për gjykatën.
Sipas avokatit të saj, ajo nuk mund të bënte gjë tjetër veçse ta vriste të shoqin për vetëmbrojtje. Ditën tjetër, kur ai ju afrua sërish, ajo e gjuajti me thikë në gjoks, stomak dhe shpinë.
Më pas ajo shkoi tek prindërit. I ati e dorëzoi në polici.
Muawya Khidir, pjesëtar i ekipit të mbrojtjes së Hussein, nuk mendon se Hussein meriton dënim. Ajo po mbronte veten në një kohë kur ishte mendërisht dhe psikologjikisht e rënduar për shkak të përdhunimit, tha ai. Ata do të apelojnë kundër vendimit.
Fushata
Ligji Sudanez, bazuar në Sharian Islamik, nuk e njeh përdhunimin e një gruaje nga bashkëshorti isaj. “Një grua e martuar duhet ti bindet bashkëshortit. Nëse bashkëshorti ka paguar pajën dhe nëse siguron një jetesë të mirë, e shoqja nuk mund të refuzojë marëdhënien seksuale,” thotë neni 91 i Kodit të Familjes Sudaneze.
Iniciativa kundër shtypjes së grave Sudaneze, ka nisur një fushatë kundër vendimit, dhe po mundohen të kriminalizojnë përdhunimin martesor si një formë dhune kundër grave.
Shumë aktivistë arabë të të drejtave të grave e konsiderojnë dënimin të padrejtë. Me haashtagun #JusticeForNoura ata protestojnë për faktin që asaj nuk i është dhënë e drejta e vetëmbrojtjes nga dhuna seksuale.
“Shumë njerëz po përmendin ligjin e Sharias dhe thonë se seksi me të ishte e ‘drejta e tij martesore’ – duke harruar se martesa pa miratim është e paligjshme në Islam. Gjithashtu, të lejosh burra të tjerë në dhomën e gjumit që të shohin se si përdhunon bashkëshorten, është shumë larg gjërave që Islami mund ti falë,” shkruajti gazetarja Yousra Elbagir në Twitter./A.A.
In December 2014 was opened the first residential center for housing and accommodation of homeless LGBTI youth in Albania. The shelter responds to LGBTI youth with housing emergencies, ensuring accommodation in social housing facilities, basic needs, psycho-social counseling, support for reintegration, etc. The Gala evening “Love is All,” is one of the events organized for revenue collection to meet the needs of people accommodated there.
This is the fourth year that the charity evening that will be organized on May 17 at Hotel Plaza Tirana. Like every year, it will bring together civil society activists, human rights defenders, representatives of national and international institutions, ambassadors and artists from various fields.
Contributions collected from the Gala evening will guarantee the continuity of services provided by Streha and the network of institutions with which it cooperates. Any person who is interested in contributing to the cause or participating in the event may contact [email protected]
During the Gala Evening will be also distributed the Allies of the Year awards for characters or initiatives that have supported LGBT’s rights movement during the year by Alliance LGBT and Pro LGBT.
The Alliance Against Discrimination LGBT and Pro LGBT this year have the pleasure to thank:
1) The Directorate of Defense and Social Inclusion of the Municipality of Tirana for the support it has provided during this year during the campaign against bullism in schools.
2) Mrs. Deona Çano, Psychologist in the city of Vlora, for the support she has given during her work as a school psychologist to members of the LGBT community
3) Mrs. Semi Jaupaj for moral and artistic support regarding love within the same gender. Jaupaj was one of the participants of the video “All for Love & Love for All” realized in the framework of the charity evening “Embrace the Diversity, Supports the Progress”
4) Mrs. Marsela Çibukaj for the sincere support. She is also a participant in the realization of the song “All for Love & Love for All”, where the message given is that love is for everyone.
5) Mrs. Kamela Islamaj, singer, for her sincere support toward the LGBTI community through her art.
6) Mrs. Manjola Hasa, journalist, for communicating with correctness, dignity, and truthfulness the news regarding the LGBTI cause.
7) School Senators of “Petro Nini Luarasi” for their courage and support in informing the youth of “Petro Nini Luarasi” school about bullism in schools.
8) Mrs. Etleva Sheshi, responsible for social inclusion issues and gender equality at the Ministry of Health and Social Protection, for continued support to the LGBTI community.
9) Mrs. Edira Teferiçi – Diversity Specialist at the State Police, for her ongoing work to inform police officers about LGBTI issues and the support she has provided to LGBTI organizations.
10) TLAS organization, a free legal aid organization, for the assistance it has provided to members of the LGBTI community.
The ceremony will be held during the Gala charity dinner “Love Is All” on 17 May at 19:30. This charity event is organized for the fourth year by the “Streha” center, which helps endangered homeless LGBTI youths through housing and reintegration into society.
Një studim i ri ka zbuluar se rreziku i depresionit dhe vetëvrasjes tek të rinjtë transgjinorë ulet në mënyrë drastike kur ata lejohen të përdorin emrin që ata vetë e zgjedhin.
Studiuesit në Universitetin e Teksasit në Austin pyetën 129 të rinj transgjinorë të moshave 15 deri në 21 vjeç, nëse ata ishin në gjendje të përdorin emrat që ata kishin zgjedhur në punë, në shkollë, në shtëpi dhe me miqtë.
Emri i zgjedhur, është një emër që një individ transgjinor i vendos vetes dhe preferon që të tjerët t’i drejtohen me këtë emër të ri dhe jo me atë që i është dhënë në lindje.
Sipas studimit, fëmijët që mund të përdorin emrin e tyre të zgjedhur në punë, në shkollë, në shtëpi dhe me miqtë e tyre, përjetojnë 71% më pak simptoma të depresionit, 34% më pak mendime të raportuara për vetëvrasje dhe një reduktim prej 65% në tentativat për vetëvrasje, krahasuar me moshatarët që nuk mund të përdorin emrin që kanë zgjedhur.
Duke lejuar të rinjtë të përdorin emrin e tyre të zgjedhur në shtëpi, në shkollë, në punë dhe me miqtë e tyre, gjithashtu ndihmon në konfirmimin e identitetit të tyre gjinor, tha një prej studiuesve.
Mendimet dhe përpjekjet vetëvrasëse janë shumë të zakonshme në komunitetin transgjinor.
Fondacioni Amerikan për Parandalimin e Vetëvrasjeve dhe Instituti Ëilliams zbuluan se 41% e individëve transgjinorë, përpiqen të kryejnë vetëvrasje krahasuar me 4.6% të publikut të përgjithshëm. Përveç kësaj, Instituti Williams i UCLA zbuloi në vitin 2014 se përpjekjet për vetëvrasje, ishin më të larta tek të rinjtë e moshës 18-24 vjeç, një grup moshe që përputhet me atë që u shqyrtua në studimin e ri të UT Austin.
Hulumtimi sugjeron se lejimi i trangjinorëve të përdorin emrin ose përemrin e tyre të preferuar, është një mënyrë e thjeshtë për të promovuar një shëndet më të mirë mendor./M.B.
Në dhjetor 2014 u hap qendra e parë rezidenciale për strehimin dhe akomodimin e të rinjve LGBTI të pastrehë në Shqipëri. Streha i përgjigjet të rinjve LGBTI me emergjenca në strehim, duke garantuar akomodim në ambjentet e rezidencës sociale, plotësim të nevojave bazë, këshillim psiko-social, aftësim për jetën, mbështetje drejt ri-integrimit, etj. Mbrëmja Gala “Love is All”, është një nga eventet që organizohet për mbledhjen e të ardhurave për plotësimin e nevojave të personave që akomodohen aty.
Ky është viti i katërt i mbrëmjes së bamirësisë që do të organizohet në 17 maj tek Hotel Plaza Tirana. Si çdo vit, do të mbledhë së bashku aktivistë të shoqërisë civile, mbrojtjës të së drejtave të njeriut, përfaqësues të institucioneve kombëtare dhe ndërkombëtare, ambasadorë e artistë nga fusha të ndryshme.
Kontributet e mbledhura nga Mbrëmja Gala do të shkojnë për garantimin e vazhdimësisë së shërbimeve që ofron Streha dhe rrjeti i institucioneve me të cilat bashkëpunon. Çdo person që është i interesuar për të kontribuar për kauzën apo të marrë pjesë në event, mund të kontaktojë në [email protected]
Gjatë Mbrëmjes Gala do të ndahen edhe çmimet Aleati i Vitit për personazhe apo nisma që kanë mbështetur lëvizjen për mbrojtjen e të drejtave LGBTI gjatë vitit nga Aleanca LGBT dhe Pro LGBT.
Aleanca LGBT dhe Pro LGBT këtë vit kanë kënaqësinë që të falenderojnë:
*This article is part of the interviews conducted with LGBT activists from the Balkan region
It was a very difficult time for me while I was living in Ljubljana. I call myself an activist, I use activism throughout art.
You can see the work and my interview on it on this website ( https://www.cultureofhumiliation.org)
We included 4 countries from the Balkan area (Serbia, Macedonia,Albania and Kosovo) and we will use the method of art and film festivals to break down the stereotypes regarding LGBT issues and enhance the knowledge on human rights, through exhibitions, film screenings and workshops for youth.
In my spare time ,individually I am helping many young gay people who are still living in Macedonia, in finding for them a way how to leave and start a new life in a place where they can be free for who they are.
I always knew that I would never have a free safe life where I can be myself and not be judged by society based on my sexual orientation. At that moment i started laughing because I couldn’t believe what was happening, but also
I truly believe that everything happens for a reason in life, andFor many years I was also asking myself “why all of this happened to me”, so in regards to this I can only say how grateful I am that I went through hell and back, because I wouldn’t be the person that I am today, and I would never have learned what it means to really forgive and most important how to truly love and take care of others.
My life is getting there slowly, sometimes it is very difficult since But when I realize that for so many years I was worried about my own pain and my own survival, and after I started to travel and meet survivors who escaped war, prejudice and rape, my life completely changed. I know now that my life wouldn’t mean anything if it’s not of use to others, and I couldn’t be more grateful and happy that I am the person who gives them a voice, since I never had one back in Macedonia.
/k.m/
*Ky artikull është pjesë e një cikli intervistash me aktivistë që kanë dhënë kontribut për kauzën LGBT në rajonin e Ballkanit.
Aktivisti maqedonas Antonij Karadzoski rrëfen në një intervistë për “Historia Ime” vështirësitë që kaloi duke jetuar si person gej në një qytet të vogël të Maqedonisë si dhe episodin e frikshëm të përdhunimit që ndikoi rrënjësisht në jetën e tij. Sot ai punon me refugjatët LGBT në Holandë si dhe me organizimin e aktiviteteve kulturore që kanë si synim ndërgjegjësimin për parandalimin e bullizmit me bazë orientimin seksual dhe diversitetin gjinor.
Një përmbledhje të shkurtër të arritjeve që ju keni bërë në aktivizmin për çështjet LGBTI në Maqedoni.
Kurrë nuk e prisja se do të kthehesha në një aktivist për të drejtat e njeriut dhe specifikisht aktivist për LGBT, me qenë se formimi im akademik është arkitektura dhe inxhinieria. Pasi u arratisa prej Maqedonisë, udhëtimi im nisi në Slloveni, ku jetova për një vit përpara se të vija në Amsterdam. Ishte një mundim i madh të integroheshe në një kulturë të re, teksa e kaluara më mbante peng nga pas, por të jetuarit në një vend ku situata për të drejtat LGBT është shumë e mirë, më në fund ndihesha i sigurtë. Ndaj vendosa të flisja hapur dhe të ndaja historinë time përmes artit dhe me fokus të veçantë komunitetin LGBT në Maqedoni.
Vendosa të krijoj një fushatë ndërgjegjësuese me postera të titulluar “culture of humilation” e cila përbën një formë artistike aktivizmi të frymëzuar prej të kaluarës sime pasi unë jam rritur si gej në në një qytet të vogël në Maqedoni, ku në moshën 13 vjeçare u përdhunova nga katër djem për shkak se jam gej, kurse në shkollë ndeshja bullizëm gjatë gjithë kohës, kurse më vonë nëpërmjet internetit edhe në rrjetet sociale me gjuhë urrejtje të drejtuar ndaj meje. Fushata ka për qëllim të parandalojë bullizmin online dhe offline të bazuar në orientimin seksual dhe identitetin gjinor.
Dëshiroja ta ndaja këtë histori me të gjithë dhe ti ndihmoja të tjerët të cilët po kalojnë të njëjtën situatë të vështirë që ata ta shohin se nuk janë vetëm. Pas hapjes së ekspozitës, fushata u shndërrua në një sukses të madh, tanimë posterat përdoren në shkolla në Slloveni dhe Maqedoni, ku fëmijët mësohen çfarë është bullizmi bazuar në orientimin seksual dhe identitetin gjinor, si dhe si ta parandalojnë atë.
Pasi fushata rezultoi e suksesshme, unë u ftova në Amsterdam për ta ekspozuar punën për festivalin “International Queer&Migrant Film Festival Amsterdam” në 2016. Atje u takova me drejtorin e festivalit Chris Belloni dhe mora ofertën për të punuar për festivalin si dhe për organizimin e “Stitching art 1”. Me qenë se festivali dhe kjo e fundit përdorin artin pra: filma, ekspozita arti, si metodë për të hedhur poshtë stereotipe dhe diskriminimin bazuar në diversitetin seksual dhe identitetin gjinor, kjo mundësi ishte perfekte për mua, ndaj u zhvendosa në Amsterdam për të vijuar me aktivizmin tim. Tani me qenë se jam producent i “International Queer&Migrant Film Festival Amsterdam” si dhe menaxhues projekti për organizatën “Stitching art 1”, ne po implementojmë shumë projekte në rajonin e Ballkanit si përshembull të organizuarit të festivaleve të para LGBT në këtë zonë, si dhe të punuarit me organizata lokale për të drejtat LGBT/ të drejtat e njeriut në tërësi.
Cilat kanë qenë arsyet qe ju kanë detyruar të largoheni nga vendi juaj?
Kanë kaluar tre vite që kur unë jam larguar prej Maqedonisë. Pika kulminante kur unë vendosa të lë çdo gjë mbrapa e të nis nga fillimi diku tjetër ishte një ndodhi. Unë u sulmova në rrugët e qytetit ku kam lindur, Prilep. Një grup djemsh po prisnin për mua në rrugë dhe nisën të më gjuanin me shishe si dhe u përpoqën të më shtypnin me makinë. E dija se gjërat duhet të ndryshonin shumë shpejt, se nuk do vazhdoja të jetoja me frikë. Më duhet të mbroja veten dhe nëse do doja të ndihmoja komunitetin LGBT në Maqedoni, e dija se do më duhej të lija vendin dhe të shkoja diku tjetër ku mund të ndihesha i sigurtë dhe të ndihmoja komunitetin nga jashtë vendit tim.
A do të jepnit sërisht te njëjtin kontribut nëse do ju jepej mundësia?
Shumë njerëz më bëjnë të njëjtën pyetje dhe përgjigja ime është po, do doja të ndryshoja shumë gjëra. Por tani që jam në Amsterdam dhe kur kthehem mbrapa në kohë do ti përgjigjesha me jo kësaj pyetjeje.
Nëse s’do të ishte për ato kohët e vështira që kalova atëhere, unë s’do të isha këtu në pozicionin që gëzoj sot.
Po në shtetin e ri ku jeni shpërngulur, a vijoni të merreni me aktivizëm?
Puna ime është në mënyrë konstante e lidhur me refugjatët LGBT dhe azilantët këtu në Holandë, ku dëgjoj shpeshherë histori shumë të dhimbshme. Të punuarit me ta dhe ti ndihmosh është gjëja më e bukur që më mban gjallë, si dhe më ndihmon njëkohësisht të shërohem nga e kaluara.
/k.m/ /l.k/
Duket se lista e re e barnave të rimbursueshme këtë vit po përballet me shumë situata kontraversale të cilat kanë prekur si shëndetin e pacientëve po ashtu dhe interesat e farmacive.
Më 1 maj lista e re e barnave të rimbursueshme hyri në fuqi. Në një mbledhje të qeverisë u tha se janë shtuar 36 barna të reja, por në fakt vetëm 16 prej tyre janë principe aktive dhe 20 të tjera janë alternative. Për më tepër, situata aktuale tregon se 9 prej këtyre barnave, disa prej të cilave janë alternative të vetme dhe të para mungojnë nëpër farmaci.
Përveç shtimit të 36 barnave alternative dhe principeve aktive, përfshirë dhe herceptinën (medikamenti për kancerin e gjirit) që ishte risi, kjo listë ka ndikuar negativisht për disa pacientë.
Rreth 300 pacientë që vuajnë nga artriti, psoriasis apo sëmundje të tjera dermatologjike dhe reumatologjike, medikamentet e të cilëve ishin të përfshira më parë në listen e rimbursimit, tanimë do të duhet të ndërpresin trajtimin e tyre pasi ata janë përjashtuar nga lista dhe këto medikamente shpesh kanë kosto të lartë e të paperballueshme për ta.
Për më tepër këtë vit ndryshe nga herët e tjera, nuk është marrë mendimi i shefave të shërbimeve në QSUT për barnat që duheshin shtuar, kur në fakt janë ata që përcaktojnë se cilat barna janë më efektive për kurimin e sëmundjeve të caktuara dhe për përdorim më të shpeshtë.
Nga ana tjetër farmacistët deklarojnë se janë njoftuar nëpërmjet një e-maili mesnatën e së premtes dhe janë telefonuar ditën e shtunë (vetëm dy ditë përpara) për të vënë në zbatim listën e re të barnave.
Por ndërkohë duhej të kishin nënshkruar më parë kontratat që lidh Fondi i Sigurimeve me ta për tregtimin e barnave të rimbursueshme, gjë e cila nuk ka ndodhur.
E njëjta gjë edhe me depot farmaceutike që furnizojnë farmacitë me kontratë të cilët nuk dinë marzhin e fitimit me të cilin do të tregtojnë, marzhi që përcaktohet në kontratë.
I pyetur nga Top Channel në lidhje me futjen e listës së barnave të rimbursueshme pa lidhur më parë kontratën, e cila sipas farmacistëve ishte e njëanshme, Drejtori i Fondit të Sigurimit të Detyrueshëm të Kujdesit Shëndetësor, Eduart Ahmetaj e mohoi.
“Unë jam i hapur dhe pres përfaqësinë e tyre dhe këdo tjetër për çdo shqetësim që kanë. Atyre u është kërkuar mendimi para se të lidheshin kontratat. Janë njoftuar para se Këshilli Administrativ i Fondit të vendoste të miratonte kushtet e kontratave”, sqaroi ai.
Lista e re e barnave të rimbursueshme si dhe kontratat e reja të farmacive që tregtojnë barna me rimbursim do të luftohen në gjykatë nga Urdhri i Farmacistit dhe Fondi i Sigurimit të Detyrueshëm të kujdesit shëndetësor.
“Hyrja në farmaci e kësaj liste në mënyrë të paparalajmëruar ka shkaktuar tek farmacitë humbje të konsiderueshme financiare për shkak të gjendjes së barnave të blera me çmimin e listës së mëparshme. Farmacistët gjenden sot para një situate kaotike, e cila do të sjellë përballje me qytetarët për shkak të çmimeve të ndryshme për të njëjtin bar. Farmacistët gjenden para faktit të mungesave të shumta të barnave qofshin këto alternativa të para apo të vetme”, tha Diana Toma, presidente e UFSH.
Duke qëndruar tek kontratat e vitit 2018, farmacistët shprehen se janë të njëanshme dhe se nuk janë konsultuar më parë me asnjë farmacist. Për më tepër, Urdhri i Farmacistit i konsideron disa kritere të kontratës diskriminuese.
“Vendosja e kritereve diskriminon një pjesë të subjekteve, lë vend për abuzime dhe i shërben ruajtjes së monopoleve të krijuara nga pronarë të farmacive të lidhura drejtëpërdrejtë me drejtues të FSDKSh”, u shpreh Toma.
Përmes këtij reagimi, Urdhri i Farmacistit kërkon zgjidhje të menjëhershme të situatës së krijuar, për shkak të futjes së barnave të rimbursueshme në një mënyrë të pazakontë dhe detyrimit për të nënshkruar një kontratë që shkel ligjin./M.B
Edhe Gloria Steinem është surprizuar nga vala e fundit e energjisë dhe aktivizmit që ka shpërthyer që kur Presidenti Donald Trump mori detyrën.
“Kurrë nuk kam parë kaq shumë aktivizëm në jetën time,” tha ikona e aktivizmit feminist dhe drejtësisë sociale për kompaninë e veshjeve Everlane, duke iu referuar aktivizmit për kontrollin e armëve, marshit të grave dhe rritjes së numrit të grave që kandidojnë për poste zyrtare. “Është shumë, shumë më shumë se çdo gjë që kam parë ndonjëherë,” vuri në dukje ajo.
Steinem, 84 vjeç, është aktivistja e parë që bashkëpunon me Everlane për serinë e re të videove të kompanisë me titull “Human Heroes.” Seritë debutuan të hënën në mëngjes dhe vë në dukje njerëzit që i “kanë kushtuar jetën e tyre për të fuqizuar komunitetet e tyre dhe për të arritur një ndryshim,” sipas Glamour.
Aktivistja historike, e cila filloi si shkrimtare për revistën e New York në vitin 1968, tha për Everlane se shkrimi ishte një hyrje integrale drejt organizimit.
“Gjithmonë kam dashur të bëhem shkrimtare, por sidomos në sajë të lëvizjes së grave, jeta ime mori kuptim sepse e kuptova se si shkrimtare unë mund të bëja të dukshme atë që kishte qenë e padukshme”, tha ajo.
Steinem shtoi se vala më e fundit e feministëve të rinj i jep energji dhe, nga ana tjetër, ajo u jep atyre shpresë.
“Është një goxha shkëmbim. Ne jemi më të mirë së bashku, apo jo?” tha ajo.
Alex Spunt, kreu i krijimtarisë në Everlane, tha për Glamour se seria po promovon “transparencën radikale”, e cila është pjesë e deklaratës së misionit të kompanisë së veshjeve.
“Mbrojtja e të drejtave të njeriut ka qenë thelbësore për misionin tonë të Transparencës Radikale që nga fillimi,” tha Spunt. “Seritë e Human Heroes është mënyra jonë për të nxjerrë në pah individët që luftojnë për ato të drejta çdo ditë – dhe Gloria Steinem është heroi i fundit njerëzor. Për më shumë se 50 vjet ajo ka luftuar në emër të grave të pafuqishme dhe pa të drejtë fjale në të gjithë globin dhe madje edhe tani, në moshën 84 vjeçare, ajo ende përdor zërin e saj për të edukuar dhe frymëzuar çdo ditë.”/A.A.
*Ky artikull është pjesë e një cikli intervistash me aktivistë që kanë dhënë kontribut për kauzën LGBT në rajonin e Ballkanit.
Rajmonda Sylbije ka kontribuar për kauzën LGBT në Kosovë që prej fillimeve të lëvizjes për të drejtat e këtij komuniteti.
Historiaime.al është një zë i pavarur në mbrojtje të të drejtave të njeriut. Ne raportojmë si për shkeljet e të drejtave të njeriut ashtu edhe për histori njerëzore që i promovojnë këto të drejta. Ky projekt synon të ndryshojë qëndrimet jo fort etike karshi të drejtave të njeriut nga ana e medias kombëtare si ajo e shkruar, ashtu edhe ajo vizive dhe media e re online.
